Het groen in perspectief

woensdag 9 mei 2007

Hoe Amstelveen een Stad in het groen kan blijven


1. Inleiding
Opnieuw is het groen in Amstelveen in discussie. Na een uiterst zorgvuldige voorbereiding van een groenbezuiniging, klinken er nu protesten. Het college wil pas op de plaats maken. De wethouder gaat inventariseren wat inmiddels van de bezuiniging is gerealiseerd. Eind mei komt zij met nadere informatie.
De fractie van D66 prijst de wethouder voor deze pas op de plaats, omdat zij naar de protesten van de bevolking luistert. D66 is echter van mening dat deze pas op de plaats hét moment is om de discussie over groen in een breder perspectief te bezien. Deze notitie laat zien op welke punten ingezet kan worden: een actieplan van 10 punten. Ziet men kans die 10 punten in deze periode vorm te geven, dan is een duidelijke stap voorwaarts gezet in het behoud en versterking van ons groen.
Wij kiezen voor stappen in het kader van de totale problematiek, wij kiezen voor de lange termijn. Het is een oproep aan het college en de politiek in Amstelveen.

2. Amstelveen en de waarde van het groen
Groen is verbonden met de geschiedenis van Amstelveen. Er is een groene keten van verleden naar heden naar de toekomst. Het verbreken van die keten zou afbreuk doen aan de identiteit van onze stad. Wie dat zou doen, heeft geen oog voor de waarde van het groen in het algemeen. En die waarde staat, ook dankzij veel onderzoek, tegenwoordig recht overeind:

- in relatie tot de gezondheid van mensen: hoe meer oppervlakte aan groen, hoe minder gezondheidsklachten;
- in relatie tot recreatie en ontspanning: meer groen en natuur in de omgeving leiden tot meer gezond bewegen, van kinderen en volwassenen;
- in relatie tot het milieuvraagstuk: groen heeft de potentie de effecten van fijnstof, roetdeeltjes en CO2 te verminderen;
- in relatie tot sociale veiligheid: groen en recreatieve voorzieningen doen (kleine) criminaliteit verminderen en zorgen voor een grotere saamhorigheid;
- in relatie tot de economische component: een groene omgeving doet de waarde van onroerend goed toenemen.

3. De totaalproblematiek en de bezuiniging
De erkenning van de waarde van het groen betekent niet dat maatschappelijke discussies over het groen aan dorpen en steden voorbijgaan. Ook in Amstelveen is die discussie gevoerd om – tegen de achtergrond van de hoge structurele uitgaven voor groen – oog te hebben voor de mogelijkheid van kostenbesparingen. De bezuiniging van € 350.000 is in de vorige raadsperiode doorgevoerd onder de uitdrukkelijke voorwaarde dat het groene imago van de stad gehandhaafd blijft. .
In diezelfde tijd bleek uit het bedrijfsplan Groen dat de groenproblematiek in Amstelveen veel groter is dan aanvankelijk werd gedacht: Amstelveen komt in feite jaarlijks € 600.000 tekort om het totale areaal van groen op tijd te renoveren en op een goede manier te onderhouden. Die problematiek is tot 2011 opgelost dankzij een groot investeringsbedrag van 6 miljoen euro met als doel, naast het doorvoeren van een bezuiniging, óók te vernieuwen in parken (Broersepark, Meanderpark, Centrale As) en beschoeiingen. Als we dus nu opnieuw over het groen te spreken komen, dienen we een en ander in dit perspectief te plaatsen. En diegenen die menen dat het groene imago van de stad onder druk staat, dienen ook te weten dat juist hierom de 6 miljoen euro ter beschikking is gesteld. En als men zegt dat “zin en onzin eerst gescheiden moeten worden”, zal men geen onzin aantreffen.

4. De lange(re) termijn: een actieplan van 10 punten
Bij het aantreden van dit college werd door de fractie van D66 een aparte groenparagraaf node gemist. Wij hebben als ambitie geformuleerd dat Amstelveen bij de volgende deelname aan de Entente Florale de eerste prijs zou moeten behalen. Toen we meededen in 2005, was het ook de bedoeling onszelf onder kritiek te stellen en lering te trekken voor de toekomst. Uiteindelijk (!) is terecht in het collegeprogramma een uitwerkingsparagraaf over groen opgenomen. Amstelveen moet in dit opzicht ambitie uitstralen en niet achterover leunen. In de programmabegroting 2007 staat dan ook als doelstelling: “….te zorgen voor een duurzaam gefinancierde hoogwaardige groene inrichting.”

De fractie van D66 vindt – juist in het perspectief van deze hoogwaardige inrichting – dat het volgende 10-puntenplan in deze collegeperiode gerealiseerd zou moeten worden:

4.1. Promotie van de heemparken
Het juryrapport van de Entente Florale zegt over de heemparken van Amstelveen: “Amstelveen is geen toeristische gemeente. De jury beveelt aan om beleid te ontwikkelen waarbij Amstelveen met name de heemparken op de kaart zet voor de regio, nationaal en internationaal”. In aansluiting hierop diende de fractie van D66 bij de afgelopen begrotingsbehandeling een motie in om “de verbindingsmogelijkheden en eenheid van de heemparken nader in beeld te brengen in het kader van verdere promotie voor stad en inwoners.” De motie is unaniem aangenomen.
In mei van dit jaar wordt een notitie over dit onderwerp van de kant van het college verwacht. De fractie verwacht dat hieruit een stimulans voortkomt om de betekenis van deze parels van Amstelveen verder te promoten: lokaal, regionaal en zelfs internationaal.

4.2. Een open buitengebied
De invulling en doelstellingen voor het buitengebied konden volgens de jury van de Entente Florale worden uitgewerkt, met de nadruk op handhaving van het open karakter. De fractie van D66 ziet in de komende plannen voor de Bovenkerkerpolder (bijvoorbeeld Amstelgroen en de Groene As) een grote uitdaging deze inrichting nader te concretiseren. Voor ons geldt dat het open karakter van de Bovenkerkerpolder inderdaad voorop moet staan. Groen en Blauw kunnen hierin samengaan en voor nieuwe impulsen zorgen: watervogels naast weidevogels in de polder en een versterking van de ecologische kwaliteit dankzij daadwerkelijke invulling van de Groene As. Een integrale visie vormt ons inziens de bouwsteen voor de gewenste nadere invulling van het buitengebied. Zo’n belangrijke bouwsteen zou vooraf moeten gaan aan alle plannen en hun invulling. Anders blijft er niets over om nog een visie over te ontwikkelen. Een integrale visie aan het einde van deze collegeperiode zien wij dan ook als een contradictio in terminis..

4.3. Wisselwerking tussen de natuur- en milieu-educatie en het Amstelveense groen
De voorzieningen op het gebied van de natuur- en milieu-educatie (NME) zijn in Amstelveen al lange tijd van grote kwaliteit. De verbouwing en versterking van de educatieve functie bieden kansen deze kwaliteit te waarborgen voor de toekomst, met name gericht op voorlichting en bewustwording van de jeugd ten aanzien van natuurwaarden. De kracht van de groenfactor in Amstelveen geeft in wisselwerking weer mogelijkheden de educatieve kant van NME/Elsenhove meer reliëf te geven. De aanbevelingen voor de groene strategie uit het bedrijfsplan Groen kunnen hierbij hun dienst bewijzen. Bijvoorbeeld aanbeveling 7: “Aanwenden van educatie (ook door het maatschappelijk middenveld zoals IVN, e.d.) om het groen en natuur in en rond de stad te gebruiken als leslokaal. Dit vergroot het draagvlak voor het groen en biedt de mogelijkheid om de burger duidelijker te maken dat het geld dat zij geven aan groenbeheer op allerlei manier wordt aangewend.” (bedrijfsplan p.26)

4.4. Beleids- en beheerskader voor bomen
De kwaliteit van de bomen in de straten van Amstelveen wordt niet altijd hoog aangeslagen. De fractie van D66 vindt dat spoed is geboden met het aangekondigde beleids- en beheerskader voor bomen in onze stad. De inventarisatie van waardevolle bomen uit de vorige periode is daartoe al een stap. Ook hier geldt: de ambitie moet liggen in een plan voor de langere termijn in plaats van ad hoc beleid. Voorrang geven aan de totaalproblematiek is ook hier de weg die moet worden gevolgd, zo vindt de fractie.

4.5. Interne groenopleidingen
Amstelveen heeft een nieuwe organisatiestructuur met onder andere als uitgangspunt een meer integrale aanpak van groen en grijs, met een focus op wijkgerichter werken in de verdeling Noord en Zuid-Amstelveen. Deze structuur biedt kansen en bedreigingen. Kansen omdat groen en grijs verweven onderdelen zijn in het kader van goed beheer van de openbare buitenruimte (waarbij afstemming een noodzaak is!), bedreigingen omdat de deskundigheid en continuïteit op het terrein van groen onder druk kunnen komen. Groen en grijs kunnen overigens beter beschouwd worden als groen-grijs-blauw. Het waterplan Amstelveen zal in de driehoek een versterkende rol moeten vervullen!
Amstelveen heeft de kwaliteit van het groen te danken aan traditie en continuïteit in de deskundigheid. Wil dat zo blijven, dan is een gerichte aanpak in deze periode noodzakelijk. Naar het oordeel van D66 zou via een dergelijk plan van aanpak, waarin interne opleidingen een belangrijke rol spelen, die continuïteit van aanwezige kennis en deskundigheid gewaarborgd moeten worden. De kwaliteit van ons groen (zie bijvoorbeeld de heemparken) vereist specifieke deskundigheid en inzet.

4.6. Actualisatie van beleidsstukken
De actualisatie van beleidsstukken, in de vorige periode ingezet, zal met voortvarendheid aangepakt moeten worden. Het beeldkwaliteitsplan zal men van tijd tot tijd moeten bijstellen, het groenstructuurplan en landschapsplan worden gerenoveerd. Een moderne gemeente zal daarbij de discussies over de waarden van het groen niet laten passeren en de verworvenheden van Amstelveen in dat perspectief willen plaatsen. Ook deze beleidsstukken, voorzien van en inhakend op nieuwe inzichten, behoren onderdelen te zijn van een groene visie en een groene strategie op de stad.

4.7. Groen en cultuur
Amstelveen kent als onderdeel van de identiteit ook de plaats van cultuur. Met recht zijn wij trots op onze culturele voorzieningen. De combinatie cultuur/natuur en groen kan daarbij nader beschouwd en uitgewerkt worden. De cultuurnota legt o.a. een accent naar kunstwerken in de wijken, waarvan kunst in het groen een facet is voor uitwerking. Ook samenwerking met bedrijven biedt kansen om kunst in de openbare groene ruimte een plaats te geven.

4.8. Betrokkenheid van de Amstelveners bij het groen
Binding van de bevolking aan “de groene stad” moet gebeuren in contacten met belangengroeperingen en vanzelfsprekend met de Groenraad. D66 wil wijzen op een unieke mogelijkheid de Amstelveners in het algemeen te betrekken bij de komende renovatie van het Broersepark. Het is vanzelfsprekend dat overleg plaats vindt met direct betrokkenen, maar het zou goed zijn ook de bevolking regelmatig te informeren en te betrekken bij dit project, waarin opnieuw in het groen wordt geïnvesteerd. De Groenraad kan hierin een leidende rol vervullen, op wijkniveau bieden de wijknatuurwandelingen kansen om de Amstelveners meer kennis te laten vergaren op groen/natuurgebied. Het streven moet zijn om alle wijken van zo’n route te voorzien, in de periode 2006-2010.

4.9. Groen als onderdeel van city-marketing
Groen is voor de fractie van D66 een wezenlijk bestanddeel van de eigenheid en identiteit van Amstelveen. Sterke punten zijn voor ons: cultuur, groen, sport en economie. Het kan zo zijn dat de economische factor in het kader van promotie van de stad zich gemakkelijker laat “gebruiken”, wij vinden dat groen consequent een vast plek moet hebben in die promotie. Bij de nota over citymarketing hebben wij dan ook gepleit voor een grotere plaats voor groen. Groen en sport/recreatie gaan samen, groen en cultuur in de openbare buitenruimte gaan samen, groen en economie gaan samen. Tenslotte is werken in het groen veel aantrekkelijker dan werken in steen (zie opnieuw bedrijfsplan Groen, p.26). De waarde van het groen komt hier opnieuw naar voren. Voor de fractie is groen dus een identiteitsonderdeel dat Amstelveen met gepaste trots moet uitstralen. We wezen eerder op het promoten van de heemparken: lokaal, regionaal, nationaal en zelfs internationaal.

4.10. Een lange-termijn-oplossing voor de groenproblematiek
De groenproblematiek moet voor de lange termijn worden opgelost. De fractie wees op de constateerde extra problematiek van € 600.000 voor het totale groenareaal. Tot 2011 is daarvoor een oplossing dankzij het eenmalige bedrag van € 6 miljoen. Het huidige college wil vele, vele miljoenen (meer dan 120 miljoen) inzetten voor de harde infrastructuur: verbreding van de N201 en het vraagstuk van de A9. Natuurlijk vraagt het college met reden aandacht voor bereikbaarheid, verbetering van de milieuomstandigheden en de mogelijkheid van “hereniging” van Amstelveen Noord en Zuid bij ondertunneling van de A9.
Het wordt echter tijd dat het college zich ook vrijgevig en creatief opstelt in de richting van het groen. En dan gaat het opnieuw niet om de korte, nee om de lange termijn. Dan gaat het om duurzaamheid. Voor ons is een extra bezuiniging van € 600.000 niet aan de orde, voor ons is investeren aan de orde. Investeren in het groen met blijvende kwaliteit: Amstelveen als groenste stad van Nederland.

Nawoord
Onze stad is “stad in het groen”, letterlijk liggend in het groen. Aan de buitenkant omgeven door het Amsterdamse Bos aan de ene kant en de Bovenkerkerpolder aan de andere kant. Intern is Amstelveen voorzien van groene aders en prachtige parken. De waarde van het groen voor de stad en de inwoners zou ons in eerste instantie niet moeten verleiden tot politiek gekrakeel en politieke verdeeldheid. Eerder is een gezamenlijke inspanning ten behoeve van de handhaving en versterking van de kwaliteit op zijn plaats. Natuurlijk zijn er politieke verschillen, natuurlijk is de verdeling van financiële middelen een politiek vraagstuk. Maar de politiek in Amstelveen zou aan kracht en overtuiging winnen als we over politieke drempels heen kunnen stappen in het belang van een groen Amstelveen..

Fractie D66 Amstelveen

Rien Alink
Catharina de Leur
Maaike Veeningen
HET GROEN IN BREDER PERSPECTIEF

Hoe Amstelveen een Stad in het groen kan blijven